Ursus za posag 7 panien
Ursus to nie tyko dzielnica Warszawy, Ursus to także zakład, który produkował znane traktory. Ale czy tylko? Jak narodziło się Towarzystwo Udziałowe Specyalnej Fabryki Armatur i co wspólnego ma z tym siedem panien?
W 1893 r. siedmiu przyjaciół – trzech inżynierów oraz czterech przedsiębiorców – wpadło na pomysł założenia spółki, która miała produkować zawory, silniki, ciężarówki, samochody i współcześnie najbardziej kojarzone traktory. Problem w tym, że nie mieli kapitału na realizację inwestycji. Dlatego siedem córek, za namową ojców, zrzekło się swoich posagów, które stanowiły kapitał założycielski firmy. Ten fakt upamiętniono w pierwszym znaku firmowym dzisiejszego Ursusa – widniał na nim napis: P7P Ursus. Co ciekawe jedna z ulic na terenie dawnego zakładu nosi nazwę Posag 7 Panien.Na początku zakład produkcyjny miał siedzibę na ul. Siennej. Od 1910 r. na Woli, przy ul. Skierniewickiej 27/29. Z fabryki pochodziły zawory, które Lindley wykorzystywał do budowy systemu wodociągowego.
W 1902 r. produkcję rozszerzono o silniki stacjonarne, a nazwa zakładu brzmiała: Towarzystwo Udziałowe Specyalnej Fabryki Armatur i Motorów. Coraz powszechniej zaczęto także używać nazwy Ursus – była to sienkiewiczowska inspiracja od imienia bohatera i siłacza Quo Vadis.
Nazwę Ursus wprowadzono oficjalnie w roku 1907. W niepodległej Polsce fabryka odrodziła się po tym, jak została rozgrabiona przez wycofujące się w 1915 r. wojska rosyjskie. Do roku 1920 udoskonalała silniki i zaczęła myśleć o rozpoczęciu produkcji ciągników gospodarczych.
W 1922 r. fabryka zmieniła nazwę na Fabrykę Silników i Traktorów URSUS – S.A. Zaczęła produkować pierwsze traktory, tzw. ciągówki wyposażone w 2-cylindrowy silnik naftowy o mocy 25 KM. Do 1927 r. wyprodukowano ponad 100 ciągników na licencji amerykańskiego Titana. Podobno służyły rolnikom do lat 60. XX wieku.
| Firma starała się także o kontrakt na budowę samochodów ciężarowych dla polskiego wojska. W 1923 r., we wsi Czechowice (obecnie część Ursusa) zakupiła 87 tys. m.kw. gruntów pod budowę nowej fabryki, na terenie której produkowano samochody oraz znajdował się zakład metalurgiczny z odlewnią. Zamówione przez wojsko samochody wyprodukowano z dwuletnim opóźnieniem. 11 lipca 1928 r. przekazano pierwszą partię 52. samochodów ciężarowych. Do roku 1931 wyprodukowano 1300 ciężarówek URSUS typu A – do użytku wojskowego oraz cywilnego. |
Przebudowany samochód pancerny wz. 29 Ursus, wykorzystywany jako samochód propagandowy.
W wieżyczce widoczny megafon rok 1935, Foto: Narodowe Archiwum Cyfrowe
W wieżyczce widoczny megafon rok 1935, Foto: Narodowe Archiwum Cyfrowe
W latach 1930-1939 Ursus produkował maszyny i pojazdy wojskowe: czołgi, tankietki, ciągniki wojskowe, samochody URSUS, samochody i autobusy Saurer, motocykle Sokół 1000 i 600. Trwała także produkcja silników lotniczych, stacjonarnych oraz dla rolnictwa. W 1939 r. zakłady przejęły wojska III Rzeszy. Produkcję przestawiono na cele militarno-zbrojeniowe dla armii niemieckiej.
Samochody z Ursusa, lata 1921-1939, Foto: Narodowe Archiwum Cyfrowe
Wznowienie upaństwowionej produkcji traktorów nastąpiło 30 marca 1947 r. W latach 60. fabryka była znana jako Zakład Doświadczalny Ciągników Rolniczych. Legendarny model traktora – C-360, który zrewolucjonizował krajowe rolnictwo zadebiutował w roku 1976.
Niestety upaństwowiony zakład produkcyjny, już w latach 70. XX wieku, zamiast decyzji ekonomicznych, podejmował polityczne i Ursus zaczął popadać w kłopoty finansowe.
| 24 października 1983 r. z taśmy zjechał milionowy ciągnik, który przekazano dla Zakładu dla Niewidomych w Laskach. 2 czerwca 2006 r. z taśmy zjeżdża Ursus 1654 – 1.5-milionowy egzemplarz. Tego dnia nastąpiło również otwarcie Muzeum Historii Ursusa. |
W roku 2021 fabryka ogłosiła upadłość. W 2024 r. marka została sprzedana nowemu inwestorowi. Teraz dostała kolejną szansę rozwoju i ogłosiła plany produkcji maszyn nowej generacji oraz dronów rolniczych. Ale już nie w Ursusie. Pofabryczne tereny przejęli deweloperzy…
Silnik okrętowy wyprodukowany przez Zakłady Mechaniczne Ursus w Czechowicach, Foto: Narodowe Archiwum Cyfrowe
MaG
Foto: Archiwum Państwowe Warszawie (otwierające), wikimedia.org / Hiuppo (Ursus P7P); polona.pl/domena publiczna (reklama w Kalendarzu Informacyjno Encyklopedycznym), Narodowe Archiwum Cyfrowe (Samochody wyprodukowane przez Zakłady Mechaniczne Ursus w Czechowicach, Silnik okrętowy wyprodukowany przez Zakłady Mechaniczne Ursus w Czechowicach).
gazeta Mieszkaniec
Mieszkaniec – gazeta mieszkańców Warszawy
Podziel się informacjami
