Historyczny spacer Targową

17 września odbył się historyczny spacer po Targowej, najważniejszej ulicy Pragi. Poprowadziła go Monika Wesołowska, praski przewodnik, konserwator zabytków, autorka profilu FB „Z Pragą za pan brat” i wielu opracowań praskich zabytków, a także – prażanka mieszkająca przy u. Targowej.

Wietrzna i pochmurna pogoda nie zachęcała do spaceru, dlatego wzięło w nim udział niewielka, dziesięcioosobowa grupa miłośników historii praskich kamienic.

Pierwszym przystankiem była kamienica nr 14, zbudowana na przełomie XIX i XX wieku dla Władysława Karszo-Siedlewskiego. Obdrapana i zakryta siatką remontową skrywa przed wzrokiem postronnych unikalny drewniany gzyms i aż cztery podwórka.

Brama uratowanej w ostatniej chwili kamienicy przy Targowej 14

Posesja położona obok należała do żydowskich kupców Izaaka i Noaha Eltermanów. W miejscu zarośniętym dzisiaj krzakami miała powstać miała nowoczesna, modernistyczna kamienica, której zatwierdzone do realizacji palny zachowały się w archiwach. Rozpoczęcie budowy uniemożliwił wybuch drugiej wojny światowej.

Prowadząca spacer Monika Wesołowska przed posesją Noaha i Izaaka Eltermanów, gdzie w 1939 roku miała powstać imponująca modernistyczna kamienica.

Podobny modernistyczny pawilon miał powstać także na niewielkiej działce przy skrzyżowaniu Targowej i Ząbkowskiej. Dzisiaj jest tam zaniedbany trawnik, zarośnięty niepielęgnowanymi krzakami.

Targowa 32 Kamienica kupca Abrama Hamburgera z 1914 roku

Kolejne kamienice miały równie fascynującą przeszłość. W najstarszych, zachowały się jeszcze piwnice z końca XVIII wieku. Niepozorne, ubogo zdobione kamienice przy Targowej nr 50 i 52 przeznaczone były do rozbiórki. Ocalały dlatego, że w 1996 roku odkryto w nich przedwojenne polichromie – świadczące o tym, że funkcjonował w nich żydowski dom modlitwy. Dzisiaj stanowią  siedzibę Muzeum Pragi.

Ozdobne dźwigary balkonu jednego z najstarszych domów Pragi przy Targowej 52.

Sąsiedni dom, nr 54, miał wejście jednego z najbardziej znanych bazarów, nazwanego od nazwiska właściciela bazarem Różyckiego. Nieco dalej funkcjonował od końca XIX wieku inny, dzisiaj już zapomniany, bazar Dzierżanowskiego, uchodzący przed wojną za nowocześniejszy i bardziej zadbany od „Różyca”.

Uczestnicy spaceru przed posesją Juliana Różyckiego (Targowa 54)

Przez ponad dwie godziny uczestnicy spaceru poznawali niezwykłe historie kamienic z ulicy Targowej. Ciekawostki dotyczyły nie tylko budynków, ich wyglądu i zachowanych detali architektonicznych, ale również właścicieli posesji i firm, które w nich funkcjonowały. Równie interesujące były losy budynków, które się nie zachowały, a dzięki niezwykłej wiedzy przewodniczki i zachowanym dokumentom spacerowicze poznali również domy, które nie powstały, oraz ich projektantów i inwestorów.

Fascynujący był również przebieg walki o zachowanie cennych zabytków – boje nie zawsze wygrane. Uzupełnieniem opowiadań były prezentowane przez przewodniczkę unikalne zdjęcia i plany budynków, pochodzące m.in. z archiwum Mazowieckiego Konserwatora Zabytków i mieszkańców Pragi.

Spacer „Ulica Targowa – główna ulica Pragi” zorganizowany został przy udziale Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w ramach Europejskich Dni Dziedzictwa.

Tekst i zdjęcia Krzysztof Gutowski



Bieżący numer

Bieżący numer w .pdf

Nr 22(813) ROK XXXI
Następne wydanie 8.12.2022

Najnowsze wiadomości

error: Zawartość chroniona prawem autorskim!! Dbamy o prawa: urzędów, instytucji, firm z nami współpracujących oraz własne. Potrzebujesz od nas informacji lub zdjęcia? Skontaktuj się redakcja@mieszkaniec.pl
Skip to content